adh

Endocrines .. Back Side of the Pituitary (6)

posted on 25 Oct 2008 17:15 by kaekunz

เคยเกริ่นไปแล้วในตอนที่สองนะครับ ว่าฮอร์โมนจากต่อมใต้สมองส่วนหลัง ถูกสังเคราะห์มาจากNeurosecretory Cell ที่อยู่ใน Hypothalamus ดังนั้นต่อมใต้สมองส่วนหลังนี่ก็ไม่ใช่ต่อมไร้ท่อจริงๆ นั่นเองครับ :]

สำหรับฮอร์โมนที่หลั่งออกมา จะมีด้วยกัน 2 ฮอร์โมนครับ คือ Vasopressin และ Oxytocin

มาเริ่มกันที่ฮอร์โมนแรกกันก่อนนะครับ

Antidiuretic Hormone (ADH)

หลายคนอาจจะงง มันคืออะไร ทำไมไม่มีจากข้างบน ? ก็เพราะว่า มันคือตัวเดียวกันกับ Vasopressin แหละครับ ^^" ฮอร์โมนนี้มีหลายชื่อ เรียกได้ตามใตชอบ ~

สำหรับฮอร์โมนนี้ หลักๆ เลย มีหน้าที่ควบคุมหน่วยไตครับ ควบคุมอะไร? ก็ควบคุมเกี่ยวกับการดูดน้ำกลับที่บริเวณท่อของหน่วยไตครับ

(ขอบคุณรูปภาพจาก http://kvhs.nbed.nb.ca/gallant/biology/nephron_structure.html ครับ)

ดูจากรูปด้านบน คือภาพตัดขวางของไต สังเกตทางด้านซ้ายบนครับ บริเวณที่ตัวอักษรชี้ว่า Medulla หรือไตชั้นใน บริเวณขอบด้านบนของสามเหลี่ยม Medulla คือส่วนที่เราจะมาเจาะดูกันครับ พอมาขยายดู ทางด้านขวา จะเห็นท่อใหญ่ๆ สีเหลืองเลย นั่นคือท่อไตรวม (Collecting Duct) บริเวณท่อไตรวมก็จะแยกแขนงออกเป็น ท่อหน่วยไต (Convoluted Tubule) ซึ่งเมื่อดูไล่ตามท่อนี้ไป จะเห็นเป็นก้อนกลมๆ มีขดวงกลมสีแดงอยู่ด้านใน บริเวณกลมๆ นั้นเราเรียกว่า Bowman's Capsule ครับ บริเวณนั้นจะเชื่อมต่อกับเส้นเลือดที่ขดกันเป็นก้อนกลมๆ สีแดงๆ ข้างใน ที่เรียกว่า Glomerulus บริิเวณตรงนี้แหละครับ ที่ ADH ทำงาน

ตามปกติ  เลือดที่นำมาจากเส้นเลือดแดง จะถูกอัดเข้ามายัง Glomerulus ซึ่งจะผ่าน Bowman's Capsule โดยของเหลวจากเลือด จำพวก น้ำ น้ำตาล เกลือแร่ ที่เป็นส่วนเกิน จะผ่านตาข่ายกรอง เข้าสู่ท่อหน่วยไต จากนั้นจึงผ่านท่อไตรวม ร่ายยาวมาผ่านท่อปัสสาวะ ออกมาเป็นปัสสาวะนั่นเอง

ทีนี้ ในกรณีที่น้ำในร่างกายมีน้อยเกินไป เช่น ไปวิ่งมาเหนื่อยๆ เสียเหงื่อมาก ไม่ได้ดื่มน้ำ ร่างกายจะมีกลไกทันทีครับ โดย ADH จะถูกปล่อยออกมาเยอะกว่าปกติ เพื่อสั่งการให้หน่วยไต ทำการดูดน้ำกลับให้มากขึ้น โดยแทนที่จะปล่อยให้น้ำไหลผ่านท่อหน่วยไตเพื่อไปยังท่อไตรวมอย่างสบายๆ ก็จะเริ่มมีการดูดกลับเข้ามายังเส้นเลือดดำ แล้วส่งกลับขึ้นไปอีกทีครับ เพื่อเป็นการลดการสูญเสียน้ำ ซึ่งอันตรายกับร่างกายพอสมควรครับ ^^"

ในกรณีที่ต่อมใต้สมองส่วนหลังทำงานผิดปกติ ฮอร์โมน ADH มีน้อยเกินไป จะทำให้เกิดโรคขึ้น เรียกว่า เบาจืด (Diabetes Insipidus) โดจะทำให้ร่างกายไม่สามารถควบคุมการดูดน้ำกลับได้ ทำให้ผู้ป่วยปวดปัสสาวะบ่อย และปัสสาวะจาง และด้วยความที่สูญเสียน้ำในร่างกายมากเกินปกติ (จากการปัสสาวะ) จึงทำให้ต้องดื่มน้ำอยู่เสมอครับ เพราะไม่งั้นก็อาจเป็นอันตรายได้ ^^"

ตอนแรกว่าจะต่อฮอร์โมน Oxytocin เลย แต่ว่าเอาไว้คราวหน้าดีกว่าครับ เนื้อหาเฉพาะของ Vasopressin นี่ก็เยอะพอควรแล้ว เอาไว้จะมาต่อกันคราวหน้าครับ ~